Met dit jaarverslag leggen wij verantwoording af over het boekjaar 2025 en blikken wij terug op een
jaar waarin ontwikkeling, samenwerking en positionering centraal stonden. Lees hier het volledige jaarverslag.

​Tijdens onze scholingsmiddag op 10 maart 2026 stond bij de AED één van onze drie pijlers centraal: talentgericht werken. Voor mij de pijler waar mijn hart het snelst van gaat kloppen. Het is ook niet voor niets dat ik in de expertisegroep talent zit binnen onze organisatie.

Het gedachtengoed van talentgericht werken is simpel: Iedereen heeft talent. Het is niet iets waar je goed in bent, maar de reden dat je ergens goed in bent. Achter een succesvolle hardloper kan een talent van de bewuste beweger of de grenzenverlegger liggen wat voor het succes zorgt. En achter een bekende spreker kan het talent van de aansteker en de woordkunstenaar voor volle zalen en volgers zorgen.

Talent hebben we allemaal. Alleen gaat talent moeiteloos en valt daarom vaak niet op bij jezelf.

Talent helpt je om je batterijen op te laden die je de dag door helpen en het plezier in het leven vergroten.

En wie wil dat nou niet?

Onder begeleiding van Els Pronk, één van mijn talentengoeroes, doken we deze keer dieper in op de theorie vanuit haar boek Kijken voorbij gedrag.

​

In mijn werk met kinderen word ik als ambulant begeleider cluster 4 dagelijks geconfronteerd met gedrag. Gedrag dat bij de leerkracht vragen oproept, schuurt of uitdaagt. Juist op die momenten ligt er volgens Els een belangrijke opdracht: met nieuwsgierigheid blijven kijken achter het gedrag.
Want, zoals deze middag zo mooi naar voren kwam:

Als je denkt dat je weet wat je ziet, stop je met kijken.

Door in het werk nieuwsgierig te blijven naar wat er achter het gedrag zit en de positieve uitzondering te blijven zoeken, kom je bij het authentieke kind, inclusief het kwetsbare deel. Want daar ligt het startpunt van de oplossing om gedrag te verminderen.
Hoe? Door te versterken van binnenuit. Iets wat Els heel mooi in haar boek beschrijft. Door met vijf verschillende brillen naar het kind te kijken, kan je het authentieke kind meer naar voren laten komen en het gedrag ervoor verminderen.

In het gesprek over de vijf brillen hebben we gesproken over:

En misschien denk je; “Dit klinkt niet als een snelle oplossing!”, Klopt! Het is geen trucje dat gedrag direct verandert, maar een duurzame route naar geluk en verbinding. En uiteindelijk is dat wat je elk kind gunt, toch?

Daarom pleit ik voor onderwijs waar we aandacht geven aan wat er al van nature is en positief aan het licht komt, het vergroten van de talenten die de kinderen hebben om zo beter te kunnen kijken naar onderwijs- en ondersteuningsbehoeften. Kinderen zijn meer dan toets resultaten en CITO analyses. Kinderen zijn groepsdieren, momentgenieters, bruggenbouwers, kansengevers, uitblinkers als zij dat willen en nog zo veel meer.

Gun kinderen een toekomst waarin ze gezien worden in hun talenten, een vervolgopleiding kunnen vinden die bij hun talenten past, werk kunnen doen waar ze blij van worden en een leven kunnen leiden dat hun batterijen positief oplaadt, zodat ze elke dag weer met plezier kunnen beginnen aan een mooie nieuwe dag!

​

Lieve groeten

Stefanie Roland

Ambulante begeleider cluster 4
AED Leiden

Een laatste blog als directeur-bestuurder van de AED. Met ontzettend veel trots kijk ik terug op de afgelopen (bijna) 8 jaren. Met elkaar hebben we de AED tot een vaste waarde voor het onderwijs in onze regio’s gemaakt. Een volwaardig expertisecentrum dat zich ook wendbaar en flexibel toont. We bewegen mee met de vraag van de scholen, steeds op zoek naar onze meerwaarde.

Als ambulant begeleider heb je veel verantwoordelijkheid en ben je veel zelfstandig op pad. Dat lukt alleen als je een veilige thuisbasis hebt waar je terecht kan bij collega’s die altijd bereid zijn met je mee te denken. Als expertisecentrum besteden we veel tijd aan het verzamelen en uitwisselen van kennis en aan het toepasbaar maken van die kennis voor de praktijk. Onze samenwerking met de wetenschap is daarbij van belang, zo zijn we op de hoogte van de laatste wetenschappelijk inzichten. En het werkt ook andersom: de wetenschap leert ook van onze praktijkervaring. Onze aanpak is evidenced informed.

Als expertisecentrum van het speciaal onderwijs brengen we de kennis van het speciaal onderwijs naar het regulier maar ook hier geldt dat niet alles zomaar is over te nemen in een andere context. We kennen de context van het speciaal onderwijs goed maar ook die van het regulier onderwijs. Het gaat om met elkaar puzzelen. Wij zijn de brug en verbinden beide werelden.

Zo verbinden we de wetenschap met de praktijk, het speciaal onderwijs met het regulier onderwijs en zijn we ook de brug tussen de zorg en het onderwijs. Dit doen we zonder onderwijs af te schuiven op de zorg. Het bestaan van een zorgvraag betekent niet dat het recht op onderwijs vervalt of dat de zorg het onderwijs kan bieden. Ook hier is samenwerking en gezamenlijkheid van belang.

In een eerder blog kwam het belang van samenwerken aan inclusief onderwijs al voorbij. Inclusief onderwijs heeft alleen kans van slagen als we de krachten bundelen, als we ieders kennis samenbrengen en daarmee rijke leeromgevingen maken voor alle leerlingen.

De allerbelangrijkste succesfactoren van de AED zijn daarom de mensen. En de mensen van de AED zijn geweldig! Ik had me geen beter thuis kunnen wensen de afgelopen jaren. Zoveel kennis, zoveel lol en zoveel warmte! Ontzettend bedankt! Ik vertrek naar Amsterdam maar zal de AED altijd blijven volgen. Blijf verbinden en blijf bij elkaar!

Lieve groeten

Saskia Rijghard

Directeur-bestuurder AED

Van 10 tot en met 14 maart was het weer de week van Inclusief Onderwijs. Dit jaar stond het belang van samenwerken centraal. Een thema dat wij vanuit de AED van harte ondersteunen. Inclusief onderwijs heeft alleen kans van slagen als we de krachten bundelen, als we ieders kennis samenbrengen en daarmee rijke leeromgevingen maken voor alle leerlingen.

Dat iedereen anders leert is daarbij het uitgangspunt. Een rijke leeromgeving houdt daarom rekening met deze verschillen. Een ‘aanpassing’ die voor de ene leerling noodzakelijk is, is voor een andere leerling vaak verrijkend. Door de ‘aanpassing’ niet alleen aan deze ene leerling aan te bieden maar als optie ook aan andere leerlingen, wordt de leeromgeving voor alle leerlingen rijker en behandel je die ene leerling niet als uitzondering.

Het woord ‘aanpassing’ staat tussen aanhalingstekens, liever spreken we van een variatie, toevoeging of een verrijking. Nu zijn we nog vaak op zoek naar ‘een aanpassing van een leeromgeving gericht op een specifieke onderwijsbehoefte van een leerling’. In een inclusieve leeromgeving is variatie het uitgangspunt en gaat het niet om een aanpassing maar om een extra variatie of verrijking binnen de toch al gevarieerde leeromgeving. En hebben niet alle leerlingen specifieke onderwijsbehoeften? Waarom dan de onderwijsbehoeften van een deel van de leerlingen specifiek noemen? Dat is het creëren van uitzonderingen en weinig inclusief.  

Omdat we het als onze taak zien om bij te dragen aan inclusieve leeromgevingen hebben we met alle medewerkers van de AED kritisch naar onze missie gekeken en daar woorden als ‘aanpassen’ en ‘specifieke onderwijsbehoeften’ uitgehaald.

Wij willen er zijn voor alle leerlingen en onze missie luidt daarom:

Diversiteit als uitgangspunt voor een rijke leeromgeving. Een simpel gegeven dat in de praktijk nog wel eens lastig te realiseren is. De AED helpt scholen daar graag bij. Als je als team of als leerkracht nadenkt over de vraag hoe je jouw onderwijs inclusiever kunt vormgeven en daar graag hulp bij wilt, dan kunnen wij met jullie/ jou meedenken. Wil je meer weten over de opties? Neem dan contact op met Barbara van Altena, scholingscoördinator: b.vanaltena@aed-leiden.nl .
We werken graag samen aan inclusief onderwijs!

Saskia Rijghard

Directeur-bestuurder

In de week van Inclusief Onderwijs (26 februari – 1 maart 2024) gaf het platform Naar inclusiever Onderwijs d.m.v. online sessies een doorkijkje in uiteenlopende activiteiten op het gebied van inclusiever onderwijs en hun samenwerkingspartners.
De onlinesessies zijn hier terug te kijken.

Op maandag 26 februari werd er tijdens de online sessie aandacht besteed aan de stand van zaken in 2024 omtrent inclusief onderwijs. Saskia Rijghard (directeur-bestuur van de AED) heeft hier gesproken over de rol van de AED bij het stimuleren van inclusief onderwijs in de regio.

Kijk hieronder deze sessie terug:

Ingrid is één van onze begeleiders passend onderwijs (BPO’ers) in het voortgezet onderwijs. Samen met haar collega-BPO’er Lauren geeft zij ons graag een inkijkje in de werkzaamheden van de BPO’er. Ingrid stond toen zij, meer dan tien jaar geleden bij de AED begon, nog gedeeltelijk voor de klas in het speciaal onderwijs, terwijl Lauren pas vorig schooljaar haar functie als GZ-psycholoog in de GGZ verruilde voor een baan als BPO’er. Op welke manieren ondersteunen zij de reguliere scholen bij het passend maken van het onderwijs voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften?

Beide BPO’ers verrichten hun werkzaamheden momenteel op twee middelbare scholen, waar zij één of meerdere dagdelen per week aanwezig zijn. De vragen die zij op de scholen krijgen, kunnen erg divers zijn: op sommige scholen houdt de BPO’er zich vooral bezig met individuele leerlingbegeleiding, terwijl op andere scholen ruimte is voor een meer groepsgewijze aanpak of zelfs een adviserende rol ten aanzien van het schoolbrede pedagogisch klimaat. De ondersteuning is altijd gericht op het functioneren van de leerling(en) in de schoolse context.  

Net als Ingrid vertelt Lauren met bevlogenheid over de leerlingen die zij begeleidt, zoals over een cognitief sterke leerling met autisme en dyslexie. “Het liep echt niet lekker, wat ook heel erg weerslag had op z’n zelfbeeld. Hij stak er heel veel energie in, maar zijn cijfers waren er niet naar,” schetst ze de start. “Het is mooi dat je dan, samen met de mentor en de school, het verschil kan maken, met nog niet eens enorme aanpassingen. Met gewoon wat tekst en uitleg, wat meer begrip vanuit docenten en een iets andere aanpak zie je dat zo’n leerling dan nu eigenlijk heel lekker loopt. Dan heb je zo’n leerling toch met al z’n uitdagingen een mooie plek binnen de school kunnen geven met elkaar. Dat vind ik heel erg mooi om te zien.” 

Op één van de scholen is Lauren betrokken bij een project dat erop gericht is de begeleiding meer de groep in te brengen. “Dan ga je wel kijken wat er voor die leerling nodig is, vanuit de mentor, de docenten, de afdelingsleider, enzovoorts,” vertelt Lauren. Concreet vinden er bijvoorbeeld extra observaties plaats of krijgen de docenten aanvullende, groepsgerichte, adviezen. “Vaak blijft de hulpvraag van een leerling centraal staan, door hen daarin mee te nemen en te bespreken: ‘Wat zijn voor jou de do’s en don’ts, wat moeten docenten wel en niet doen bij jou?,” vertelt Lauren hierover. Ingrid voegt toe: “Jongeren laten altijd onder invloed van andere leerlingen bepaald gedrag zien. Het is nooit alleen die leerling. De leerlingen worden ook gevoed door wat er in hun omgeving gebeurt, ook door hoe docenten reageren op bepaald gedrag.”  

Soms is een vraag ook specifiek gericht op de groepsdynamiek of het pedagogisch klimaat. “In één geval werd het op een gegeven moment ook een mavo 3-vraag en hebben we het wat losgetrokken van de leerlingen en meer gezegd; nou daar speelt nu heel veel, heel veel vervelende dynamieken, laten we daar wat mee doen,” vertelt Lauren. Ingrid is op haar beurt op één van haar scholen betrokken bij een vooruitstrevende schoolbrede aanpak gericht op het pedagogisch klimaat. “Nu zijn we daar bijvoorbeeld bezig met alle groepen met een sociogram. Die bespreken wij dan ook met de docenten, zodat je een goed beeld hebt van de klas. We kijken mee naar de dynamiek in de klas: wat zijn goede opstellingen, wat kunnen we doen om die dynamiek die er is te verbeteren?” Ingrid maakt daarbij nog altijd dankbaar gebruik van haar jarenlange ervaring als leerkracht. “Ik vind het een zware kluif voor docenten. Het is mooi dat je met bepaalde aanpassingen de hele groep, het hele pedagogische klimaat nog iets kunt aanpassen, zodat zij daar profijt van kunnen hebben.”  

Lauren en Ingrid praten allebei met veel enthousiasme over hun werk op de VO-scholen. “Het is zo ontzettend dankbaar,” verwoordt Lauren. “Dat gevoel krijg je bijvoorbeeld als je merkt: ‘Hé, het gaat lekker met deze leerling’. Of: ‘Hé, die docent gaat nu net iets anders ermee om, waardoor het nu wat soepeler verloopt’. Je kan het verschil maken.” Ingrid vult aan: “Je kunt er iets van maken wat je zelf wil. Je kan het volgens de patronen doen, maar je kunt ook buiten die kaders stappen.” Hoewel Ingrid oorspronkelijk uit het basisonderwijs komt, hebben de jongeren in het VO haar hart gestolen: “Het is zo’n mooie doelgroep. Het zijn de mensen van onze toekomst.”  

Werkt het enthousiasme van Lauren en Ingrid voor jou aanstekelijk? Twijfel niet om contact op te nemen voor meer informatie over het BPO-werk. “Kom vooral een keertje meekijken,” stelt Lauren voor.  

Mandy van Leeuwen

Gedragswetenschapper

Heb je vragen over het profiel, de AED of de inhoud van de werkzaamheden van een Ambulant Begeleider? Neem dan contact op met Esther van Groningen, Teamleider PO, e-mail: e.vangroningen@aed-leiden.nl, telefonisch bereikbaar via 06-10624565, of met Barbara van Altena, Teamleider VO, e-mail: b.vanaltena@aed-leiden.nl, telefonisch bereikbaar via 06-17124250.

Een brief met jouw motivatie en voorzien van Curriculum Vitae kun richten aan de Ambulante Educatieve Dienst en sturen aan info@aed-leiden.nl, o.v.v. vacature Ambulant Begeleider PO of VO.

De coöperatie Ambulante Educatieve Dienst (AED) hecht veel waarde aan de bescherming van persoonsgegevens. Dit geldt zowel voor de gegevens van ons personeel als die van de leerlingen/studenten en docenten.

In dit Privacyprotocol willen we heldere en transparante informatie geven over hoe wij omgaan met persoonsgegevens.

1. Algemene bepalingen

Dit privacyprotocol geeft regels voor zorgvuldige omgang met persoonsgegevens binnen de Ambulante Educatieve Dienst (AED). De AED houdt zich in alle gevallen aan de toepasselijke wet- en regelgeving, waaronder de Algemene Verordening Gegevensbescherming.

Ook andere wettelijke bepalingen en regelingen, zoals in geval van een vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld, kunnen een rol spelen. Beroepscodes, richtlijnen en protocollen zijn ook van toepassing, maar zijn ondergeschikt aan de wettelijke regels en geven een uitwerking daarvan voor de praktijk.

2. Reikwijdte
Het protocol is van toepassing op elke handeling of het geheel van handelingen – waaronder het verzamelen, vastleggen, ordenen, bewaren, wijzigen, bijwerken, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken, verwijderen en vernietigen – van elk gegeven op basis waarvan redelijkerwijs een natuurlijk persoon te identificeren is. Het gaat om iedere verwerking van gegevens die te herleiden zijn tot een bepaalde persoon. De regels gelden voor geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens en handmatige verwerking van persoonsgegevens die bedoeld zijn om te worden opgenomen in een bestand t.b.v. de dienstverlening van de AED.

3. Doel verwerking persoonsgegevens
Het verwerken van persoonsgegevens mag alleen wanneer daar een welbepaald, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigd doel mee gediend is. Indien er geen vooraf bepaald doel is, of het doel waarvoor wordt verwerkt niet verenigbaar is met een vooraf bepaald doel waarvoor de gegevens zijn verzameld, mogen geen persoonsgegevens worden verwerkt. Het verwerken van persoonsgegevens door de AED heeft als doel het verkrijgen van informatie, het systematisch vastleggen, het opslaan en ter beschikking stellen van gegevens ten behoeve van een goede uitvoering van de dienstverlening door de AED en ter verantwoording van de geboden ondersteuning. De dienstverlening van de AED is gericht op het ondersteunen van scholen bij het bieden van onderwijs aan leerlingen met een specifieke onderwijsbehoefte. De verwerking van persoonsgegevens worden beperkt tot enkel die gegevens welke minimaal nodig zijn voor de doeleinden waarvoor ze worden verstrekt. Er worden enkel persoonsgegevens verwerkt indien daarvoor een grondslag bestaat.

4. Voorwaarden verwerking persoonsgegevens
Persoonsgegevens worden door de AED slechts verwerkt indien de ouders expliciet  toestemming hebben verleend voor begeleiding of de leerling zelf indien hij/zij meerderjarig is.
Bijzondere persoonsgegevens zoals godsdienst of levensovertuiging, politieke gezindheid, seksuele leven of het lidmaatschap van een vakvereniging mogen niet worden verwerkt. Gezondheidsgegevens kunnen mogelijk verwerkt worden in onze aanmeldformulieren.

5. Geheimhouding
De medewerkers mogen geen persoonsgegevens doorgeven aan andere partijen, tenzij dit nodig is voor de uitvoering van de doeleinden waarvoor ze zijn verstrekt en alleen met uitdrukkelijke toestemming van de ouders of de leerling zelf indien deze meerderjarig is.
Een uitzondering geldt voor de begeleiders passend onderwijs / AB’ers en gedragswetenschappers van de AED onderling, voor zover deze bij dezelfde ondersteuning aan de dezelfde leerling of student zijn betrokken.
Voor het verstrekken van gegevens aan andere hulp- of dienstverleners met het oog op een andere hulpvraag wordt expliciet om toestemming gevraagd.
Daarnaast kan het in geval van kindermishandeling, een kinderbeschermingsmaatregel of op grond van een andere wettelijke plicht of een conflict van plichten ertoe leiden dat het verstrekken van bijzondere persoonsgegevens zonder toestemming is toegestaan.

6. Informatie en recht op inzage en aanvulling, verwijdering of vernietiging

De AED draagt er zorg voor dat ouders en leerlingen/studenten worden geïnformeerd over de verwerking van de persoonsgegevens middels het aanmeldformulier Ook hebben zij recht kennis te nemen van de eigen persoonsgegevens. Aan het verzoek tot inzage zal zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen één maand  gehoor worden gegeven.

De docenten, ouders en leerlingen/studenten kunnen verzoeken de eigen persoonsgegevens te laten corrigeren of aan te vullen of onjuiste gegevens te laten verwijderen. Tevens kunnen zij een verzoek indienen tot vernietiging van tot zijn persoon herleidbare gegevens of tot het blokkeren van de toegang voor bepaalde personen of tot bepaalde gegevens. Uiterlijk binnen twee weken na ontvangst van een daartoe strekkend schriftelijk verzoek, zal de AED daaraan gehoor geven dan wel binnen dezelfde termijn schriftelijk afwijzen. De AED kan het verzoek weigeren indien redelijkerwijs aannemelijk is dat de bewaring van aanmerkelijk belang is voor de ondersteuning aan de leerling/student. Zo kan een verzoek om vernietiging van gegevens over (vermoedens van) kindermishandeling worden geweigerd vanwege het gerechtvaardigd belang van betrokken kinderen bij bewaring van de gegevens. Van verwijdering of vernietiging wordt een aantekening gemaakt  bij het betreffende aanmeldformulier.

7. Bewaartermijnen

Na afsluiting van de begeleiding  worden de gegevens  overgedragen aan de school die het dossier beheert (een structureel geheel dat volgens bepaalde criteria toegankelijk is). Een uitzondering kan gelden: voor anonieme gegevens en indien er vermoedens zijn van kindermishandeling bewaart de AED de gegevens minimaal tot het kind waar de informatie betrekking op heeft 34 jaar is geworden.

8. Beveiliging
De AED draagt zorg voor een goede, passende beveiliging van de wijze waarop gegevens worden verwerkt althans bewaard en verzonden. Deze maatregelen garanderen, rekening houdend met de stand van de techniek en de kosten van de ten uitvoerlegging, een passend beveiligingsniveau gelet op de risico’s die de verwerking en de aard van de te beschermen gegevens met zich meebrengen. Uitsluitend de daartoe door of namens het bestuur geautoriseerde medewerkers hebben toegang tot docent- en leerling/student gegevens.

9. Social Media
De AED maakt gebruik van Social Media voor het delen van informatie. Via deze kanalen verwerken wij geen persoonsgegevens.

Vastgesteld door de AED:
versie 3.0 gewijzigd
2 juli 2025
S. Rijghard, Directeur-bestuurder